poznajemy Bastion Król cz.4 - zakończenie

Opublikowano: niedziela, 05, lipiec 2015 17:54
Krzysztof Biskup

Teka ZamoyskaOd kilku lat trwają etapy rewitalizacji Bastionu Król, ostatniego z nieodnowionych fortów Twierdzy Kostrzyn. Trudno jednak znaleźć o samym obiekcie, więc na prośbę Czytelników na łamach naszego serwisu w czerwcu będą mogli Państwo zapoznać się z artykułem pt. "WPŁYW ISTNIEJĄCYCH ZAŁOŻEŃ BASTEJOWYCH NA FORMĘ WCZESNYCH BASTIONÓW W XVI WIEKU" autorstwa dra Krzysztofa Biskupa. Dzisiaj część IV, ostatnia + archiwalne fotografie wnętrz z roku 2009

Materiał został udostępniony przez Polskie Pracownie Konserwacji Zabytków S. A.

przeczytaj: [poznajemy Bastion Król cz.1 - wprowadzenie]
przeczytaj: [poznajemy Bastion Król cz.2 - początki budowy]
przeczytaj: [poznajemy Bastion Król cz.3 - włoska robota]
ryc12
RYC.12 - Kostrzyn nad Odrą. Bastion według stanu z końca XVIII wieku.
 

Kolejnym etapem przekształcenia formy Bastionu Król, równocześnie z innymi bastionami Kostrzyna, było wyrównanie i zasklepienie jego barków w 1662 r. przez inżyniera Jungbluta, według ogólnych zasad tworzenia narysu bastionów przyjętego przez szkołę holenderską (1). Strzelnice dotychczasowych cofniętych barków zostały bądź to zamurowanie (bark prawy), bądź rozkute do rozmiarów przejść (bark lewy). Wobec wprowadzenia sklepień nad nowymi stanowiskami artyleryjskimi barków wykonano szyby wentylacyjne dla przewietrzania kazamat (RYC. 12) (2)

ryc5
 
RYC.5 - Kostrzyn nad Odrą. Współczesny plan Bastionu Król według pomiarów   Zakładu Historii Architektury Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej z lat 1958-59 oraz 1980. Zniszczony lewy bark Bastionu rekonstruowany przez autora na podstawie DSB X 22187/15 i zachowane relikty murowe.
 

W XIX w. nastąpiły dalsze przebudowy układu wnętrz Bastionu Król – pod kątem przystosowania znacznej części pomieszczeń dopełnienia roli magazynów amunicyjnych. Poza drobnymi zmianami, polegającymi na przekonstruowaniu istniejących i założeniu nowych kanałów i szybów wentylacyjnych oraz założeniu przedsionków dla bezpiecznego oświetlenia wnętrz prochowni, po roku 1865 zdecydowanie przebudowano fragment systemu komunikacji wewnętrznej (3) Celem tej przebudowy było odsunięcie głównego traktu komunikacji wewnętrznej od zespołu wejść do magazynów prochowych. Również górna kondygnacja nadszańca w ubiegłym wieku została przekształcona w niewielkim zakresie (komunikacja, urządzenia wentylacji (4)

Cmenarz na Bastionie Król
Kostrzyn nad Odrą. Cmentarz radziecki na Bastionie Król (fotografia archiwalna), którego losy opisane zostały w dziale HISTORIA [TUTAJ]
 
Po demilitaryzacji twierdzy w 1911 r. (5) Bastion Król szczęśliwie nie uległ rozbiórce, w odróżnieniu od znacznej części XVI-wiecznych umocnień. W okresie międzywojennym urządzono w nim muzeum (6) Podczas walk o wyzwolenie miasta w 1945 r. bastion został częściowo zniszczony (pomieszczenia lewego barku) i wypalony od wnętrza (RYC. 5) Na jego platformie urządzono w latach pięćdziesiątych cmentarz-mauzoleum żołnierzy radzieckich, poległych w walce o miasto.

Obecnie rozważana jest koncepcja zaadaptowania bastionu dla potrzeb Muzeum Bitwy Kostrzyńskiej. Zamiar ten stwarza niepowtarzalną okazję dalszego przebadania, odsłonięcia i wyeksponowania reliktów poszczególnych faz budowy unikatowego - w skali nie tylko polskiej – XVI-wiecznego założenia obronnego, kryjącego do dziś w swych murach zmaterializowane odbicie różnych koncepcji z czasu poszukiwań najodpowiedniejszych form architektury obronnej okresu broni palnej. Tyle od Krzysztofa Biskupa, a dzisiaj wiemy już, że ta koncepcja upadła... w roku 2010 przestał całkowicie istnieć cmentarz żołnierzy radzieckich znajdujący się na Bastionie Król. W kolejnych latach przystąpiono do pierwszych prac mających na celu rewitalizację obiektu... Na koniec prezentuję zdjęcia z mojego archiwum z roku 2009. Obecnie bowiem podziemne części bastionu są niedostępne dla turystów (komentarz: Bartłomiej Suski)